Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują przepisy doprecyzowujące okoliczności utraty prawa do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku opiekuńczego i kontroli wykorzystania okresu ich pobierania. Co oznaczają one w praktyce i czy ułatwią odbieranie świadczeń?
W trakcie wykorzystywania zwolnienia pracownik nie może wykonywać czynności sprzecznych z zaleceniami lekarza, a także takich, które mogą opóźnić jego powrót do zdrowia. Obowiązkiem osoby przebywającej na tzw. L4 jest wykorzystywanie zwolnienia w celu leczenia i poprawy stanu zdrowia, wykonywanie pracy i działalność zarobkowa, są zatem niedopuszczalne. Jeżeli ZUS uzna, że ubezpieczony wykonywał pracę zarobkową podczas L4, może dojść do utraty zasiłku za cały okres zwolnienia, a nie tylko za dzień, w którym pracował.
Warto jednak zerwać ze starym przekonaniem, że będąc na zwolnieniu nie można wyjść z domu. Osoba chora może wykonywać czynności życia codziennego oraz takie, które są uzasadnione jej sytuacją i nie kolidują z leczeniem. Za zwykłe czynności życia codziennego można uznać np.:
- zrobienie zakupów,
- wyjście do apteki,
- udanie się do lekarza,
- krótki spacer związany z rekonwalescencją.
Istotne jest to, czy dana aktywność utrudnia lub wydłuża leczenie.
Co z wakacjami? Czy można wyjechać, jeśli to nie pogorszy stanu zdrowia?
Wyjazd na wakacje podczas L4 nie jest automatycznie równoznaczny z utratą zasiłku, ale typowy wyjazd turystyczny może wzbudzić zainteresowanie ZUS, szczególnie jeżeli jego charakter jest sprzeczny z leczeniem. Szczególne znaczenie ma tu więc rodzaj choroby i zalecenia lekarza. Jeżeli wyjazd jest elementem leczenia lub rekonwalescencji, sytuacja może wyglądać inaczej.
Co może zrobić ZUS w przypadku odkrycia nieprawidłowości?
ZUS może kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia. Jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów, możliwe są konsekwencje dotyczące zasiłku chorobowego, włącznie z odmową jego wypłaty albo utratą prawa do świadczenia za określony okres. Wyjątkiem będą czynności incydentalne, gdyż nie każda pojedyncza czynność związana z pracą automatycznie oznacza utratę zasiłku. Przepisy przewidują możliwość wykonywania czynności incydentalnych, czyli pojedynczych działań wymuszonych istotnymi okolicznościami, takich jak np. jednorazowe odebranie pilnego telefonu od pracodawcy.
Nie oznacza to jednak, że można normalnie pracować podczas L4. Chodzi o wyjątkowe, pojedyncze sytuacje, a nie regularne wykonywanie obowiązków. Należy także pamiętać, że od 13 kwietnia 2026 r. pracodawcy zatrudniający do 20 osób mogą samodzielnie zlecać kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich, bez konieczności oczekiwania na działania ZUS. Pracodawca może zlecić kontrolę samodzielnie lub przekazać informację wyspecjalizowanemu podmiotowi, który zrealizuje ją nawet w ciągu kilku godzin od zgłoszenia.
